Weekers stelt maatregelen voor tegen fraude
10-05-2013 23:12 | Binnenland | auteur de redactie
(Novum) - Een voor de Belastingdienst onbekende aanvrager van toeslagen voor bijvoorbeeld huur of zorg, kan voortaan fluiten naar een voorschot. Dat is een van de negen maatregelen die staatssecretaris van Financiën Frans Weekers (VVD) vrijdagavond voorstelt om fraude met toeslagen tegen te gaan. Hij zei eerder dat de situatie onder controle is.
Aanleiding voor de maatregelen is de fraudezaak rond Bulgaarse bendes die in Nederland op grote schaal de boel oplichten met het onterecht aanvragen van toeslagen en uitkeringen. De criminelen lieten landgenoten zich in Nederland als spookburger inschrijven bij gemeenten en vroegen vervolgens op hun naam uitkeringen en toeslagen aan. Zorg- en huurtoeslagen worden na slechts een oppervlakkige controle door de Belastingdienst uitgekeerd, pas maanden later vindt een steviger controle plaats.
Weekers stelt dat lering wordt getrokken uit fraudezaken als deze. Hij wil nu verschillende drempels opwerpen voordat voorschotten voor toeslagen worden uitgekeerd. Daartoe moet de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen worden aangepast, omdat in die wet nu nog staat dat over de aanvraag van een toeslagenvoorschot binnen acht weken moet worden beslist.
Weekers wil bijvoorbeeld ook dat van mensen die voldoen aan bepaalde risicoprofielen, waarbij de kans op fraude groter is, de aanvragen extra worden gecontroleerd. Daardoor moeten aanvragers langer op een voorschot wachten. Wie de juiste informatie niet kan tonen, krijgt geen geld.
Bij het ontbreken van een actueel adres in Nederland vervalt het recht op een voorschot ook. Nu al keert de Belastingdienst geen voorschotten uit aan mensen die staan geregistreerd als 'vertrokken onbekend waarheen'. De Belastingdienst moet het geld echter nu vasthouden totdat betrokkene zich weer heeft geregistreerd. "Als aanvullende maatregel zal wettelijk worden geregeld dat het recht op een voorschot in die situatie vervalt", aldus Weekers.
Op het moment dat de gemeente daarnaast het vermoeden hebben dat iemand een bepaald risico op fraude vormt, wordt ook niet langer een voorschot uitgekeerd, aldus Weekers. Het kabinet wil deze maatregelen begin volgend jaar van kracht worden.
Weekers wil verder dat de samenwerking tussen gemeenten en de Belastingdienst verder wordt uitgebreid, laat hij weten. Ook kan de periode waarover met terugwerkende kracht huur- of zorgtoeslag of een kindgebonden budget kan worden aangevraagd worden beperkt tot de lopende maand en de drie voorafgaande maanden. Het kabinet wil de gevolgen hiervan echter eerst onderzoeken.
Ook wil de staatssecretaris kijken of voortaan al eerder kan worden gekeken wat de verzekeringsstatus van een aanvrager is. Daarbij moet volgens Weekers wel rekening worden gehouden met het feit dat altijd een 'tijdsfrictie zal zijn tussen het aanvragen van een zorgtoeslag en het vermelden van een verzekerde' in het betreffende verzekeringsbestand. "Het gevolg daarvan kan zijn dat aanvragers langer moeten wachten. En gezien de omvang van het aantal zorgtoeslagontvangers, is het de vraag of dat te beheersen is."
Tot slot moeten er op Europees niveau meer informatie, fraudesignalen en risicoanalyses worden uitgewisseld, aldus Weekers, 'omdat Nederland niet het enige land is waar dit type fraude plaatsvindt'. "Door uitwisseling en samenwerking met de lidstaten kunnen nieuwe vormen van frauduleus handelen sneller bekend worden en kan over en weer geleerd worden over een effectieve aanpak ervan."
De staatssecretaris wijst er nog wel op dat de extra maatregelen niet zullen voorkomen dat criminelen op zoek blijven naar de zwakheden in het systeem. "Fraudeurs worden inventiever en gaan op zoek naar mogelijkheden om opgeworpen barrières te omzeilen. Zoals eerder is aangegeven is het systeem nooit honderd procent waterdicht te maken. De zaak rond toeslagfraude door Bulgaren, waarin inmiddels twee verdachten zijn aangehouden, is een voorbeeld hoe fraude evolueert en steeds geraffineerdere vormen aanneemt."
Aanleiding voor de maatregelen is de fraudezaak rond Bulgaarse bendes die in Nederland op grote schaal de boel oplichten met het onterecht aanvragen van toeslagen en uitkeringen. De criminelen lieten landgenoten zich in Nederland als spookburger inschrijven bij gemeenten en vroegen vervolgens op hun naam uitkeringen en toeslagen aan. Zorg- en huurtoeslagen worden na slechts een oppervlakkige controle door de Belastingdienst uitgekeerd, pas maanden later vindt een steviger controle plaats.
Weekers stelt dat lering wordt getrokken uit fraudezaken als deze. Hij wil nu verschillende drempels opwerpen voordat voorschotten voor toeslagen worden uitgekeerd. Daartoe moet de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen worden aangepast, omdat in die wet nu nog staat dat over de aanvraag van een toeslagenvoorschot binnen acht weken moet worden beslist.
Weekers wil bijvoorbeeld ook dat van mensen die voldoen aan bepaalde risicoprofielen, waarbij de kans op fraude groter is, de aanvragen extra worden gecontroleerd. Daardoor moeten aanvragers langer op een voorschot wachten. Wie de juiste informatie niet kan tonen, krijgt geen geld.
Bij het ontbreken van een actueel adres in Nederland vervalt het recht op een voorschot ook. Nu al keert de Belastingdienst geen voorschotten uit aan mensen die staan geregistreerd als 'vertrokken onbekend waarheen'. De Belastingdienst moet het geld echter nu vasthouden totdat betrokkene zich weer heeft geregistreerd. "Als aanvullende maatregel zal wettelijk worden geregeld dat het recht op een voorschot in die situatie vervalt", aldus Weekers.
Op het moment dat de gemeente daarnaast het vermoeden hebben dat iemand een bepaald risico op fraude vormt, wordt ook niet langer een voorschot uitgekeerd, aldus Weekers. Het kabinet wil deze maatregelen begin volgend jaar van kracht worden.
Weekers wil verder dat de samenwerking tussen gemeenten en de Belastingdienst verder wordt uitgebreid, laat hij weten. Ook kan de periode waarover met terugwerkende kracht huur- of zorgtoeslag of een kindgebonden budget kan worden aangevraagd worden beperkt tot de lopende maand en de drie voorafgaande maanden. Het kabinet wil de gevolgen hiervan echter eerst onderzoeken.
Ook wil de staatssecretaris kijken of voortaan al eerder kan worden gekeken wat de verzekeringsstatus van een aanvrager is. Daarbij moet volgens Weekers wel rekening worden gehouden met het feit dat altijd een 'tijdsfrictie zal zijn tussen het aanvragen van een zorgtoeslag en het vermelden van een verzekerde' in het betreffende verzekeringsbestand. "Het gevolg daarvan kan zijn dat aanvragers langer moeten wachten. En gezien de omvang van het aantal zorgtoeslagontvangers, is het de vraag of dat te beheersen is."
Tot slot moeten er op Europees niveau meer informatie, fraudesignalen en risicoanalyses worden uitgewisseld, aldus Weekers, 'omdat Nederland niet het enige land is waar dit type fraude plaatsvindt'. "Door uitwisseling en samenwerking met de lidstaten kunnen nieuwe vormen van frauduleus handelen sneller bekend worden en kan over en weer geleerd worden over een effectieve aanpak ervan."
De staatssecretaris wijst er nog wel op dat de extra maatregelen niet zullen voorkomen dat criminelen op zoek blijven naar de zwakheden in het systeem. "Fraudeurs worden inventiever en gaan op zoek naar mogelijkheden om opgeworpen barrières te omzeilen. Zoals eerder is aangegeven is het systeem nooit honderd procent waterdicht te maken. De zaak rond toeslagfraude door Bulgaren, waarin inmiddels twee verdachten zijn aangehouden, is een voorbeeld hoe fraude evolueert en steeds geraffineerdere vormen aanneemt."