106. Kennis is macht

"Kennis is macht". Deze uitspraak van Francis Bacon (1597), in het Latijn ‘Scientia Potentia Est’, is op veel levensovertuigingen en beroepen van toepassing. Dat wil niet zeggen dat ik het er altijd mee eens ben. Zo ben ik atheïst, ongelovige: ik geloof niet in een God of een Hiernamaals. Sterker nog: ik ben er van overtuigd dat er na mijn dood niets meer is. Veel mensen zijn een andere mening toegedaan. Zij hebben, via hun religie, kennis opgedaan van een bestaan na de dood. Of zij daaraan macht ontlenen weet ik niet.

"Kennis is macht". Ik weet veel; tenminste: dat denk ik. 50+ jaar levenservaring is een aardige indicatie van.. ja, van wat eigenlijk? Ik loop nog dagelijks tegen zaken aan waarvan ik het bestaan en de oorsprong niet (kon) vermoed(d)e(n). Er zitten ook zoveel haken en ogen aan ((…)).

"Kennis is macht". Hebben verpleegkundigen die x keer per jaar extra opleidingen volgen, macht? Zij weten over medische dingen heel wat meer dan ik; ik, die enige jaren geleden patiënt was en blij was dat er ter zake kundigen aanwezig waren die mij van mijn lichamelijke klachten, zijnde een ontstoken blindedarm, afhielpen.

"Kennis is macht". Vandaag moest ik weer op cursus. ‘Mocht’ ik weer op cursus, moet ik achteraf zeggen. Ik heb veel kennis opgedaan. Maar macht?

"Kennis is macht". Ik leerde dat ik op een rotonde sowieso richting moet aangeven. Wanneer ik voor zo’n verkeersplein besluit dat ik ter plekke linksaf wil, dat heet in rijschooltaal driekwartrond, dan moet ik richting aangeven naar links. Hoewel ik dat altijd al deed, tot drie jaar terug volkomen fout, moet dat tegenwoordig. Is dat nu macht? Op één van die rotondes was ik de grootste. Maar de machtigste? Nee, op dat moment zeker niet: ik moest een ander voorrang verlenen. Dat was, op dat moment, kennis, beter gezegd: macht over kennis: weten wat ik moet doen en vooral moet laten.

"Kennis is macht". Ooit mocht ik assisteren bij het opruimen, het sussen van, het bedaren van troep, verhitte gemoederen van de gevolgen van een aanrijding waar ik zelf 100% niets mee te maken had, behalve dan het feit dat één van de twee partijen een collega van mij was. Op dat moment was kennis van de verkeersregels macht: ik kon beide partijen uitleggen wie er fout was, en waarom, en ze luisterden er naar en begrepen het nog ook. De later gearriveerde politie ging mee in mijn uitleg.

"Kennis is Macht".  Ik sta om 4 uur ‘s morgens op en weet dat ik de vaatwasser moet uitruimen. Dat is kennis. Wanneer ik de vaatwasser NIET leegmaak kijkt mijn meisje mij boos aan, en voorspelt zij mij met haar blik vele ongemakken: dat is macht. Mocht de oorzaak buiten mijn schuld liggen: over-macht.

Marcel Heinsbroek