Europees geld komt te vaak verkeerd terecht

BRUSSEL - EU-lidstaten hebben Europees geld slechter besteed dan in vorige jaren. De mate waarin de lidstaten vorig jaar verantwoording aflegden over hoe ze het geld uitgaven, is bovendien niet verbeterd. De Algemene Rekenkamer is daarom voor het negende jaar achtereen 'niet positief' over de rechtmatigheid van EU-uitgaven. Dat blijkt dinsdag uit een rapport.

Met name bij beleid dat als doel heeft de economie van de minst ontwikkelde lidstaten op peil te brengen, het zogeheten cohesiebeleid, troffen de onderzoekers veel bestedingen aan die in strijd waren met de regels. Ook bij de uitgaven van de Europese Commissie zijn fouten aangetroffen, zoals gedeclareerde kosten die ten onrechte werden vergoed.

De Rekenkamer wil dat meer lidstaten transparant zijn over de bestedingen van Europees geld. Vorig jaar hebben alleen Nederland, Zweden en Denemarken hierover een verklaring openbaar gemaakt.

Hoewel Nederland dus relatief open is, zijn er ook op nationaal niveau problemen. Zo komt Europees subsidiegeld hier lang niet altijd bij de meest effectieve projecten terecht. Dat komt doordat de verstrekker niet goed genoeg kijkt naar de effecten in vergelijking met de kosten, vindt de Rekenkamer.

Subsidie moet daarom niet langer verstrekt worden aan de eerste aanvrager, zoals nu het geval is, maar aan het project dat potentieel het meeste oplevert, luidt het advies. "Later ingediende projecten vallen nu buiten de boot als al het geld reeds vergeven is, ook wanneer ze in potentie effectiever en efficiënter zijn", zeggen de onderzoekers.

De Rekenkamer pleit voor een uitvoeringsovereenkomst met subsidieontvangers zodat de subsidieverstrekker meer grip heeft op de juiste besteding van het geld. Ontvangers moeten daarbij verplicht worden de besteding van de subsidie concreet en inzichtelijk te maken.

Nederland droeg in 2012 zes miljard euro af aan de Europese Unie en ontving een miljard euro subsidie tussen 2007 en 2013 uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Het meeste subsidiegeld wordt in projecten voor innovatie en ondernemerschap gepompt.

Het kabinet heeft de meeste aanbevelingen van de Rekenkamer overgenomen. Subsidieverstrekkers gaan bijvoorbeeld meer nadruk leggen op het selecteren van projecten op grond van effectiviteits- en efficiëntiecriteria, maar het 'first come, first served'-principe blijft in praktijk belangrijk, zegt de Rekenkamer.

De Rekenkamer wil bovendien dat er beter toezicht komt op besteding van geld uit de Europese noodfondsen door middel van onafhankelijke publieke controle. In de aanloop naar de bankenunie, moet er bovendien controle zijn op de toezichthouder, de Europese Centrale Bank, stellen de onderzoekers. (Novum)